Cryfhau Fferyllfeydd Cymunedol i Wella Mynediad a Chanlyniadau Cleifion Ar Draws Cymru

Cyhoeddedg 26/03/2026

Mae fferyllfa gymunedol yng Nghymru yn esblygu'n gyflym, gyda thimau fferyllfa bellach yn darparu ystod ehangach o wasanaethau clinigol sy'n gwella mynediad at ofal, yn darparu cymorth sy'n canolbwyntio ar y person yn agosach at adref ac yn helpu i sicrhau canlyniadau gwell i gleifion.  Mae Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) wrth wraidd y newid hwn, gan sicrhau bod y gweithlu'n fedrus, yn hyderus ac yn barod i ddiwallu anghenion y boblogaeth nawr ac yn y dyfodol.

Gyda bron i 700 o fferyllfeydd cymunedol ledled Cymru, y sector yw'r rhan fwyaf hygyrch o'r GIG o hyd. Wrth i'r galw am gyngor a thriniaeth amserol barhau i dyfu, mae timau fferyllfeydd cymunedol yn darparu llwybrau gofal cyfleus fwyfwy trwy wasanaethau clinigol a ariennir gan y GIG.

Gall fferyllwyr nawr asesu, rhoi diagnosis a thrin 27 o gyflyrau cyffredin, gan roi mynediad cyflymach i bobl at ofal o fewn cymunedau. Ym mis Ionawr, cynhaliodd timau fferyllfa ledled Cymru 45,443 o ymgynghoriadau drwy'r Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin (CAS), gan helpu pobl i gael mynediad at gyngor a thriniaeth amserol yn eu cymuned leol.

Mae gwasanaethau fel Prawf a Thrin Gwddf Dolurus a rheoli heintiau'r llwybr wrinol heb gymhlethdodau yn helpu i wella llif cleifion, cefnogi stiwardiaeth gwrthficrobaidd a darparu gofal yn agosach at adref. Mae adborth yn dangos y byddai 81.9% o bobl sy'n defnyddio CAS wedi ceisio cymorth gan wasanaeth GIG arall fel arall, apwyntiad gyda meddyg teulu yn fwyaf cyffredin, gan dynnu sylw at werth darparu gofal hygyrch, yn y gymuned.

Cefnogir y datblygiadau hyn gan ddiwygiadau mawr i addysg a hyfforddiant fferyllwyr. O 2026 ymlaen, bydd fferyllwyr yng Nghymru yn cofrestru fel rhagnodi annibynnol, yn dilyn integreiddio hyfforddiant rhagnodi drwy gydol y radd MPharm a'r Flwyddyn Hyfforddiant Sylfaen.  Mae hyn yn sicrhau bod gan fferyllwyr sydd ar ddechrau eu gyrfaoedd y sgiliau asesu clinigol, gwneud penderfyniadau a rhagnodi sydd eu hangen i gyfrannu at fodelau gofal modern o'r diwrnod cyntaf.

Cofnododd rhagnodwyr annibynnol mewn fferyllfeydd cymunedol 19,864 o ymgynghoriadau ym mis Ionawr, gyda 96.1% o gleifion yn nodi y byddent wedi cael mynediad at ddarparwr arall fel arall, gan bwysleisio pwysigrwydd asesu amserol o fewn lleoliadau cymunedol lleol. Mae llwybrau datblygu ôl-gofrestru esblygol AaGIC yn parhau â'r cynnydd hwn, gan helpu i adeiladu gallu clinigol uwch ar draws y gweithlu dros amser.

Mae technegwyr fferyllfa hefyd yn ymgymryd â rôl ehangach wrth ddarparu gwasanaethau i gleifion. Drwy addysg gryfach, llywodraethu clir a chyfrifoldebau wedi'u diffinio, mae technegwyr yn cyfrannu at optimeiddio meddyginiaethau ac agweddau penodol ar ofal clinigol. Mae hyn yn cefnogi gweithio amlddisgyblaethol effeithiol, yn gwella capasiti gwasanaeth, ac yn galluogi fferyllwyr i ganolbwyntio ar anghenion mwyaf cymhleth y cleifion.

Cynhaliodd timau fferyllfa 1,850 o Adolygiadau Meddyginiaethau Rhyddhau (DMRs) ym mis Ionawr hefyd, gan helpu i sicrhau bod meddyginiaethau'n ddiogel ac yn briodol yn dilyn rhyddhau o'r ysbyty, a chefnogi trosglwyddiadau gofal llyfn i gleifion.

Mae'r trawsnewidiad hwn yn dangos gwerth alinio datblygu'r gweithlu â blaenoriaethau gwasanaeth. Drwy fuddsoddi mewn gallu, hyder a llwybrau gyrfa clir, mae AaGIC yn helpu i adeiladu gweithlu fferyllfa gwydn, sy'n barod ar gyfer y dyfodol a all ddarparu gofal diogel o ansawdd uchel yn y lle iawn ar yr amser iawn, gan gefnogi Cymru iachach trwy fynediad gwell a gofal cryfach yn y gymuned.

Rhannwyd mwy na 76,462 o grynodebau ymgynghoriadau yn ddiogel gyda meddygfeydd teulu ym mis Ionawr, gan ddangos integreiddio cryf rhwng fferyllfa gymunedol a'r tîm gofal sylfaenol ehangach.

Wrth fyfyrio ar ei misoedd cyntaf yn y swydd ers ymuno â AaGIC ym mis Hydref 2025, dywedodd Deon y Fferylliaeth, Elen Jones: “Yn fy rôl fel Deon Fferylliaeth, rwyf wedi ymrwymo i roi fy ymrwymiad llwyr i arwain yr uchelgais ledled Cymru i adeiladu gweithlu fferyllfa modern a hyderus ym mhob sector. 

Mae fferyllfa gymunedol eisoes yn dangos beth sy'n bosib pan fydd gallu clinigol, addysg a datblygu gwasanaethau yn dod at ei gilydd, gyda manteision gwirioneddol i gleifion a'r system ehangach. Mae cryfhau sgiliau ar draws y tîm fferyllfa cyfan yn hanfodol i ddarparu gofal amserol, sy'n canolbwyntio ar y person, yn agosach at adref, ac rwy'n gyffrous i helpu i yrru'r gwaith hwn ymlaen dros y misoedd a'r blynyddoedd i ddod.”

Gyda buddsoddiad parhaus mewn addysg, trawsnewid y gweithlu a chydweithio amlddisgyblaethol, mae AaGIC wedi ymrwymo i sicrhau bod fferyllfa gymunedol yn parhau i fod yn rhan hanfodol ac esblygol o'r system iechyd a gofal yng Nghymru.  Gwella canlyniadau i bobl a chefnogi cynaliadwyedd hirdymor gwasanaethau'r GIG.