Adeiladu dyfodol iachach i fenywod yng Nghymru

Cyhoeddedg 26/09/2025

Mae Addysg a Gwella Iechyd Cymru (AaGIC) yn falch o gefnogi rhaglen genedlaethol sy'n hwyluso cyflwyno Canolfannau Iechyd Menywod newydd ledled Cymru. Nod y fenter hon yw cau bylchau iechyd, gwella mynediad at ofal o ansawdd uchel a helpu mwy o fenywod i fwynhau bywydau hirach ac iachach.

Mae gan fenywod anghenion iechyd amrywiol a chyda heneiddio gall y problemau iechyd waethygu. Yng Nghymru, mae endometriosis yn effeithio ar un o bob deg menyw ac ar draws y DU, bydd hanner yr holl fenywod dros 50 oed yn torri asgwrn oherwydd osteoporosis. Mae cyflyrau fel y rhain yn effeithio'n sylweddol ar ansawdd bywyd, yn gorfforol ac yn feddyliol.

Ar hyn o bryd mae gan Gymru rai gwasanaethau iechyd arbenigol i fenywod, ond mae angen mwy i sicrhau bod gan bob menyw fynediad at ofal o ansawdd uchel, waeth ble maen nhw.

Er mwyn helpu i wella argaeledd gwasanaethau, mae Addysg a Gwella Iechyd Cymru yn gweithio mewn partneriaeth agos â Llywodraeth Cymru, byrddau iechyd GIG Cymru, ymddiriedolaethau a nifer o elusennau iechyd menywod, i gefnogi sefydlu Hwb Menywod ym mhob bwrdd iechyd erbyn gwanwyn 2026.

Mae'r Canolfannau Iechyd Menywod newydd wedi'u gosod i drawsnewid gofal trwy ddarparu 'siop un stop' ar gyfer gwasanaethau arbenigol. Bydd y canolfannau rhithwir / corfforol hyn yn dwyn ynghyd ofal arbenigol ar gyfer cyflyrau fel endometriosis, poen pelfig, menopos, ac atal cenhedlu cymhleth, i gyd mewn un lle.

Bydd y dull integredig hwn yn gwella taith y claf yn sylweddol. I fenywod, mae'n golygu diagnosis cyflymach, rhestrau aros llai, a llai o apwyntiadau mewn gwahanol leoliadau. Drwy gynnig gofal cyfannol a chydweithredol, bydd y canolfannau'n sicrhau bod cleifion yn derbyn y gefnogaeth gywir yn gyflymach ac yn fwy cyfleus nag erioed o'r blaen.

Wrth i'r rhaglen fynd rhagddi, mae AaGIC yn anelu at ddatblygu:

1. Dyfodol cliriach

Mae AaGIC yn creu darlun clir o'r gweithlu iechyd menywod arbenigol ledled Cymru. Bydd hyn yn dangos ble mae staff yn gweithio mewn gofal sylfaenol ac eilaidd, yn tynnu sylw at unrhyw fylchau, ac yn nodi ble mae angen hyfforddiant neu gefnogaeth. Bydd y wybodaeth yn helpu i lunio canolfannau iechyd menywod fel eu bod wedi'u cynllunio'n well i ddiwallu anghenion lleol a chenedlaethol. Bydd hyn yn arwain at ofal gwell i gleifion a gweithlu mwy medrus a chefnogol.

2. Gweithlu grymus

Mae AaGIC yn datblygu un ganolfan addysg Iechyd Menywod cenedlaethol, hawdd ei defnyddio, ar Y Ty Dysgu. Bydd hyn yn rhoi’r sgiliau a’r hyder i weithwyr gofal iechyd proffesiynol i ddarparu gofal gwell i fenywod ledled Cymru.

Dywedodd Oliver Meller, sy'n arwain y prosiect yn AaGIC:

“Mae’r rhaglen addysg hon yn rhan allweddol o ymrwymiad AaGIC i wella gofal i fenywod a merched yng Nghymru. Drwy greu un gyfres o hyfforddiant sy'n seiliedig ar dystiolaeth, 'Unwaith i Gymru', rydym yn helpu ein staff i feithrin y sgiliau a'r hyder sydd eu hangen arnynt i ddarparu gofal teg o ansawdd uchel.

Bydd y gwaith hwn yn helpu i gau bylchau mewn gofal iechyd menywod drwy wneud ymarfer clinigol yn fwy cyson a lleihau rhagfarn anymwybodol. Mae'n annog gofal mwy tosturiol a sensitif i ddiwylliant, fel y gydnabyddiaeth nad yw 'poen mislif difrifol yn normal', er mwyn gwella canlyniadau iechyd a phrofiadau menywod ledled Cymru yn sylfaenol.

Mae'r rhaglen yn ei chyfnodau cynnar o hyd, ond wrth iddi ddatblygu, bydd AaGIC yn rhannu straeon go iawn gan y rhai sy'n cymryd rhan i ddangos y cynnydd sy'n cael ei wneud a'r gwahaniaeth y mae'r gwaith hwn yn ei wneud.

I gael rhagor o wybodaeth am y cynllun ewch i wefan Cynllun Iechyd Menywod Cymru, neu i gymryd rhan cysylltwch â'r Tîm Rhaglenni Cenedlaethol.